Diyabetik ayak nedir?
Diyabetik ayak, şeker hastalığının ayaklarda yol açtığı sorunların ortak adıdır. Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri, ayaktaki sinirleri ve kan damarlarını yavaş yavaş etkiler. Sinirler zarar gördüğünde ayak ağrıyı, sıcağı ve basıncı eskisi kadar hissetmez. Damarlar daraldığında ise dokuya ulaşan kan azalır ve küçük bir yaranın kapanması güçleşir. Bu iki durum bir araya geldiğinde, fark edilmeyen bir çizik ya da ayakkabı vurması kısa sürede derinleşen bir yaraya dönüşebilir.
Kimlerde risk daha yüksek?
Risk; diyabeti uzun yıllardır süren, kan şekeri dengesiz seyreden, sigara içen, böbrek hastalığı olan ya da daha önce ayak yarası geçirmiş kişilerde daha yüksektir. Nasır, çekiç parmak ve topuk çatlakları gibi basınç noktaları da yara açılmasını kolaylaştırır.
Hangi belirtilere dikkat edilmeli?
Erken belirtiler çoğu zaman sessizdir. Şu işaretlerden birini fark ederseniz ayağınızı daha yakından izleyin:
- Uyuşma, karıncalanma ya da yanma
- Kuruyan ve çatlayan deri
- Nasırın altında koyulaşma
- Soğuk ya da solgun ayak
Bazı kişilerde hiç ağrı olmaz. Bu yüzden ayakları her gün gözle kontrol etmek, belirtileri beklemekten daha güvenilir bir yoldur.
Günlük ayak bakımı nasıl yapılır?
Günlük bakım basit alışkanlıklara dayanır:
- Ayaklarınızı her gün, gerekirse bir ayna yardımıyla ya da bir yakınınızdan destek alarak inceleyin.
- Ilık suyla yıkayın; suyun sıcaklığını ayağınızla değil dirseğinizle deneyin.
- Parmak aralarını iyice kurulayın, kuru deriyi nemlendirin ama kremi parmak aralarına sürmeyin.
- Tırnakları düz kesin, nasırları kendiniz kesmeyin.
- Evde de çıplak ayakla yürümeyin, ayakkabıyı giymeden önce içini elinizle yoklayın ve dikişsiz, rahat çoraplar tercih edin.
Ayakkabı seçimi neden önemli?
Ayakkabı seçimi de korunmanın bir parçasıdır. Önü geniş, parmakları sıkmayan, yumuşak iç yüzeyli ve ayağı saran ayakkabılar sürtünmeyi azaltır. Yeni ayakkabıyı ilk günlerde kısa sürelerle giyip ardından ayağınızda kızarıklık olup olmadığına bakın. Kan şekerini hedef aralıkta tutmak, sigarayı bırakmak ve düzenli hareket etmek de sinirlerin ve damarların daha uzun süre korunmasına katkı sağlar.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Birkaç gün içinde iyileşmeyen bir yara, kabarcık ya da çatlak varsa bekletmeden doktora başvurun.
Aynı gün değerlendirme gerekir: yara çevresinde kızarıklık, şişlik, ısı artışı, akıntı ya da kötü koku varsa, ayakta kararma görülürse veya ateş eşlik ediyorsa.
Diyabetik ayak yaralarının tedavisi, yaranın üzerindeki yükün kaldırılmasını, düzenli yara bakımını, varsa enfeksiyonun tedavisini, dolaşımın değerlendirilmesini ve kan şekerinin dengelenmesini birlikte içerir. Bu nedenle tedavi, farklı uzmanlıkların birlikte çalıştığı bir ekip tarafından planlanır.
Diyabeti olan herkesin ayaklarını yılda en az bir kez muayene ettirmesi önerilir; risk taşıyanlarda bu kontrol daha sık yapılır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz.